Transcorreron xa un lote de anos, dende aqueles afastados tempos en que a xeración miña acudía á escola. Os nenos viñamos sendo, máis ou menos, coma ós de hoxe en día: inquedos, fantasiosos, fieis aos amigos, pillabáns, touporroutous, enxeñosos..., Mais, algo mudou dende aquela infancia da posguerra. Tempos de aros, de espadas de pau, de tiracroios, de Pita Cega, de Mariola... até o día de hoxe, onde todo está a virar en col do móbil, do televisión de plasma, ou do coche de última xeración... Hoxe quero falar un pouco de todo iso, coa perspectiva que está a dar a balanza do tempo, pa poder sopesar unhas e outras vidas, con este fantasioso modo meu pa agrandar as cousas, a través do telescopio da historia miña de hoxe e de onte.

A Escola por Antonio Puertas "Beldoña"


Apenas estaban a despuntar as primeiras raiolas polo monte de Leis, e xa estabamos un lote de nenos e de nenas a brincos pola Prazola de Colón. A meirande parte oriúndos de Buría, do Campo, ou do Rueironovo, pa, deseguido, gabear escagallados na fila, por unhas escaleiras de madeira medias podres, até acampar no primeiro sollado da nosa escola. Os nenos entrabamos pola porta da dereita, e, as nenas, pola esquerda.

Tres mestres- que eu recorde- dende a década de finais dos anos corenta e principios dos cincuenta, tiñan impartido clase naquel cubículo do “ bo saber” nos tempos aos que me estou a referir: Don Evaristo, e Don Cándido, pos varóns; e, Dona Carmiña, pas mulleres. Logo, tamén, estaban Don Pedro, o Carteiro, e Dña Sofía, impartindo clases mesturadas cos dous xéneros,...Mais, estes docentes, xa ó estaban a facer a modo particular e retribuído polos respectivos pais, ou de xeito desinteresado, coma fora o caso de Dona Sofía de Oriente, na casa onde hoxe reside noso cura.

“A letra, con sangue entra...” Máxima, que compartían país e mestres en datas tan mal logradas e difíciles, coma aquelas que nos tocara vivir a nos.

Todos tiñan andado a paus con todos, pouco hai. E, canto máis “burro”, ou máis rebelde foras, máis leña estabas a levar. Así, recen asomaban algúns deses pola porta, xa lles estaban a caer un par de vareadas,-“ por turróns, e mal educados”- sendo, pois, merecentes dos chuzos que fosen precisos, ata dobregalos. Se rosmabas, pasabas a clase mirando pa parede, crucificado cun lote de libros en cada man...e unha labazada de ves en cando...E, que non se che ocorrera contalo na casa, porque, tamén, levabas o resto da leña que faltaba. Ración dobre: na escola, e ración na casa. Todo pa cocer o espírito empobrecido pola falta de pan, e pola escaseza do saber. ¡ A ver quen resistía máis nesas dúas encontradas cuestións...!

Acto seguido, todo o mundo a cantar “o Cara al Sol”... e a rezar a Salve, o Credo, ou o Avemaría... segundo cadrara o día no taco Zaragozano ou no calendario das Misións.

De tódolos xeitos, había quen amasaba máis leña, pola causa “ do Aguante”:

-Ti dáme, que, cando che colla, vou facer de ti o novo pandeiro das festas da Barca...Xa caerás.

Despois dos rezos, comezaba a táboa de multiplicar, cantada; logo, a historia, e á xeografía de España cos seus lindeiros,... Chegados a este punto, estou a lembrar aquela cantareira que dicía: “ España, limita al Norte, por el mar Cantábrico y por los Pirineos, que los separan de Francia; al Este, por el mar Mediterráneo; al Oeste, por el occeano Atlántico y Portugal; y, al Sur, POR UNA VERGÜENZA.”...Vergoña, era para un réxime coma aquel reinante, que os ingleses aínda tiveran no seu poder o Peñón de Xibraltar. Algo, que estaba a obsesionar a Franco dende o principio. Pois, de non ter recente a Guerra Civil, e, caso de que houbesen perdido os Aliados na Segunda Guerra Mundial, certamente, meteríanos nesa outra.

Porén, entrando de cheo no atravesados- ou inconscientes- que eramos moitos de nos, vou poñer un caso, que, mesmo agora, estou a lembrar, e que acontecera no cuarto desa escola do Rueironovo:

Estaba a pique de rematar o mes de setembro, e a figueira dos Pardiñas, case que riscaba coa fiestra da escola. Eu, sempre andaba cun tiracroios gardado no peto, e, Don Cándido, deixaranos ceibes durante un anaco, mentres el estaba a facer un recado. Os merlos barullaban pola cima das polas, enchéndose de figos, e, nos...¡ sen poder nin cheiralos... !

-A ver, Toñito, ti que atinas tan ben, zóscalle a uns cuantos, e lévallos ao Andalúz,...que ós paga moi ben.

Con cada pedrada miña, “inmisericorde” baixaba un... e, outro; e, outro...

-Ai che vai...¡Aí che vai un corvo...!

Pan, pata...plan. ¡”Cuerpo a tierra”...! Unha desfeita, ¡meus!

En plena barafunda criminal, entra o mestre, e di:

-¡ Alto, aí !...¿ Que está a pasar aquí...?

Todo o mundo, calados coma petos.

-Fuches ti...¿ Verdade...?

-Xuro, que de esta vez, eu non fun, Don Cándido...

Entón, ¿quen foi ?

Tódalas miradas quedaron pousadas en min. I, eu, mais roxo ca sangue dos merlos, aínda agoniantes no campo de batalla.

- Nunca houbera pensado tal cousa de ti, rapaz...¡ Co formaliño que ti me parecías...Porén, coma eu, tamén son cazador, e, ti, polo que vexo, non lle das nada mal ao oficio, imos ir os dou cara Penafrou,... a ver se baixamos un par de perdices, que eu non son quen de zoscarlle unha, coa arrancada que teñen. Ti, vas diante coa escopeta...e, logo, xa me encargo eu de pasealas de taberna en taberna.

Tamén a caza, estaba a formar parte de aqueles tempos, con ladróns detrás dos que rouban, con tiros e paus, pa gardalo orde e o bo saber.

Comentarios   

Rafael
+4 # Con moito gustoRafael 08/02/2019 23:05
Parabéns Antonio.Contas cousas da vida que diría o diría o noso albergó Castelao.
Responder | Denunciar ante o administrador
Antonio Puertas
+2 # A EscolaAntonio Puertas 09/02/2019 19:15
Grazas, Rafael.
Responder | Denunciar ante o administrador
Charo
+2 # Aquel es temposCharo 09/02/2019 09:35
No dejas de sorprenderme "cos teus contos" maravilloso.
Responder | Denunciar ante o administrador
Antonio Puertas
+2 # A EscolaAntonio Puertas 09/02/2019 19:16
Muchas gracias, Charo.
Responder | Denunciar ante o administrador